CHP Tokat Milletvekili Kadim Durmaz, 2026 yılı mısır hasadının başlamasıyla birlikte üreticinin gözünü Toprak Mahsulleri Ofisi’nden gelecek alım fiyatına çevirdiğini belirterek, mısır alım fiyatının kilogram başına en az 17 lira olması gerektiğini söyledi.
Geçen yıl TMO’nun mısır alım fiyatını ton başına 11 bin 300 lira olarak açıkladığını hatırlatan Durmaz, aradan geçen bir yılda başta mazot ve gübre olmak üzere üretim maliyetlerinde çok yüksek artışlar yaşandığına dikkat çekti.
Durmaz, “2025’in fiyatıyla 2026’nın mısırını satın alamazsınız. Çiftçi geçen yılın mazotuyla tarlasını sürmedi, geçen yılın gübresiyle üretim yapmadı. 2026’nın maliyetiyle üretim yapan çiftçiye 2026’nın gerçeklerine uygun bir fiyat vermek zorundasınız” dedi.
MAZOT YÜZDE 58, ÜRE GÜBRESİ YÜZDE 62 ARTTI
Durmaz, Mart 2025-Mart 2026 döneminde mazotun litre fiyatının 47,57 liradan 75,12 liraya çıkarak yüzde 57,9, üre gübresinin ton fiyatının 19 bin 200 liradan 31 bin 124 liraya çıkarak yüzde 62,1 arttığını söyledi.
Aynı dönemde DAP gübresi 26 bin 329 liradan 38 bin 943 liraya, 20.20.0 kompoze gübresi ise 17 bin 440 liradan 25 bin 888 liraya yükseldi. Artış oranları sırasıyla yüzde 47,9 ve yüzde 48,4 oldu.
TÜİK’in Tarımsal Girdi Fiyat Endeksi de maliyet artışını doğruluyor. Tarım-GFE Mayıs 2026’da geçen yılın aynı ayına göre yüzde 36,65 artarken, Nisan ayında gübre ve toprak geliştiriciler grubundaki yıllık artış yüzde 62,77’ye ulaştı.
Durmaz, şöyle devam etti:
“Mazot arttı, gübre arttı, tohum arttı, sulama arttı, işçilik arttı. Mısır üreticisi tarlasına her girdiğinde geçen yıldan daha fazla para harcadı. Şimdi hasat zamanı geldiğinde çiftçiye ‘geçen yılın biraz üzerinde fiyat verdik’ denilemez. Üreticinin yalnızca bugünkü borcunu değil, gelecek yıl yeniden tarlasına girebilmesini sağlayacak bir fiyat açıklanmalıdır.”
“ÜRETİCİNİN BEKLENTİSİ EN AZ 17 LİRADIR”
Durmaz, 2026 yılı için kilogram başına en az 17 liralık alım fiyatının üreticinin temel beklentisi olduğunu belirterek, bunun keyfî bir talep olmadığını söyledi.
2025 TMO alım fiyatı olan 11,30 liraya göre 17 liralık fiyat yaklaşık yüzde 50’lik bir artış anlamına gelirken, yalnızca bir yıllık dönemde mazot, üre, DAP ve kompoze gübre gibi temel girdilerde yüzde 48 ile yüzde 62 arasında değişen artışların yaşandığına dikkat çeken Durmaz, “Çiftçinin istediği yüksek fiyat değil, yükselen maliyetinin karşılığıdır” dedi.
“MISIR YETMİYOR DİYEREK İTHALAT YAPIYORSANIZ, YERLİ ÜRETİCİYİ DAHA ÇOK KORUMALISINIZ”
Durmaz, mısır politikasındaki en büyük çelişkinin ise ithalat ile üretici fiyatı arasındaki ilişki olduğunu söyledi.
Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Tarımsal Ekonomi ve Politika Geliştirme Enstitüsü’nün Temmuz 2026 raporuna göre Türkiye’nin mısır üretimi 2024/2025 pazarlama yılında 8,1 milyon ton, yurtiçi kullanımı ise 10 milyon 755 bin ton olarak gerçekleşti. Kullanılabilir üretimin yurtiçi tüketimi karşılama oranı yüzde 73’te kaldı. Aynı dönemde mısır ithalatı 5 milyon 708 bin tonla tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Mısırın Türkiye’deki kullanımının yüzde 84’ünü yem sektörü oluşturuyor.
2026/2027 döneminde de mısır üretiminin yüzde 5,9 azalarak yaklaşık 8 milyon tona gerilemesi bekleniyor.
Durmaz, bu verilerin ardından şu soruyu yöneltti:
“Madem Türkiye’nin mısırı yetmiyor, madem milyonlarca ton ithalata ihtiyaç duyuyorsunuz; o zaman kendi çiftçinizin ürettiği mısırı neden değersizleştiriyorsunuz? Üretim açığınız varsa çözüm, yerli üreticiyi daha az kazandırarak üretimden uzaklaştırmak olabilir mi? Tam tersine, ithalat ihtiyacını azaltmak istiyorsanız çiftçiye ‘sen üret, ben senin ürününe sahip çıkacağım’ demeniz gerekir.”
3 MİLYON TONLUK İTHALATA YÜZDE 5 VERGİ
Nisan ayında yayımlanan düzenlemeyle 20 Nisan-31 Temmuz 2026 tarihleri arasında 3 milyon ton mısır ithalatı için yüzde 5 gümrük vergili tarife kontenjanı açıldı. Ticaret Bakanlığı kararın gerekçesini, yerli üretimin tüketimi karşılamada yetersiz kalması, yem ve gıda sektöründeki ihtiyacın karşılanması, arz güvenliği ve fiyat istikrarının korunması olarak açıkladı.
Bakanlığın TEPGE raporuna göre 2025/2026 pazarlama yılının ilk dokuz ayında Türkiye’nin mısır ithalatı 4 milyon tona ulaştı ve ithalatın yüzde 75,6’sı Ukrayna’dan gerçekleştirildi.
Durmaz, ithal ürünün hasat dönemine yaklaşırken yerli mısır fiyatı üzerinde baskı oluşturma riskine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Ukrayna’dan daha ucuz mısırı ülkeye sokup sonra kendi çiftçinize ‘piyasa bu fiyatı veriyor’ diyemezsiniz. O piyasanın şartlarını aldığınız ithalat kararlarıyla siz oluşturuyorsunuz. İthalatı üreticinin başında Demokles’in kılıcı gibi tutarsanız çiftçi gelecek yıl mısır ekmez. Sonra üretim daha da düşer, ithalat daha da artar. Bu, Türkiye’yi kendi eliyle ithalata bağımlı hâle getiren yanlış bir tarım politikasıdır.”
“FİYATI AÇIKLAMAK YETMEZ, O FİYATA SAHİP ÇIKACAKSINIZ”
Mısır üreticisinin sorununun yalnızca TMO’nun açıklayacağı rakam olmadığını vurgulayan Durmaz, piyasada üreticinin açıklanan fiyatın altında satış yapmak zorunda bırakılmaması gerektiğini söyledi.
“Geçmişte bunun örneklerini gördük. Devlet bir fiyat açıklıyor ama üretici tüccara gittiğinde çok daha düşük fiyatla karşılaşıyor. Borcu var, biçerdöver parası var, mazotçuya, gübreciye borcu var; ürününü bekletecek deposu yok. Çiftçi mecbur bırakılınca açıklanan fiyat kâğıt üzerinde kalıyor.”
Durmaz, Tarım ve Orman Bakanlığı ile TMO’ya çağrıda bulunarak şöyle devam etti:
“2026 yılı mısır alım fiyatı kilogram başına en az 17 lira olmalıdır. Ama mesele yalnızca 17 lirayı açıklamak da değildir. TMO yeterli miktarda, zamanında ve etkin alım yapmalı; alım noktalarını artırmalı, piyasayı yakından denetlemeli ve üreticinin ürününü açıklanan fiyatın altında satmak zorunda kalmasının önüne geçmelidir.”
“İTHALATIN ÖNÜNÜ DEĞİL, ÜRETİCİNİN ÖNÜNÜ AÇIN”
Türkiye’nin mısırda ithalat ihtiyacını azaltmasının yolunun üreticinin kazanmasından geçtiğini belirten Durmaz, sözlerini şöyle tamamladı:
“Şimdi iktidarın önünde çok açık bir tercih vardır. Türkiye, kendi çiftçisine mi kazandıracak, başka ülkelerin çiftçisine mi?
Mısır yetersiz geldiği için milyonlarca ton ithalat yapıyorsanız, kendi çiftçinizin ürettiği ürünü maliyetinin altında almayacaksınız.
Bu yıl açıklanacak fiyat, aynı zamanda çiftçinin 2027’de mısır ekip ekmeyeceğinin de kararı olacaktır. Çiftçiyi mutlu edecek, üretimde tutacak bir fiyat mı açıklayacaksınız; yoksa üreticiyi küstürüp gelecek yıl daha fazla mısır mı ithal edeceksiniz? Bunu hep birlikte göreceğiz.
Bu ülkenin toprağı var, suyu var, üretim tecrübesi var, çiftçisi var. Mısırda yapılması gereken ithalatın önünü açmak değil, üreticinin önünü açmaktır.”
